Tekenen op school

Eerder deze week gaf ik de leerlingen van 3-atheneum de opdracht om een politieke cartoon of een spotprent over het tijdvak van de wereldoorlogen te maken. Zie hieronder het resultaat.

This slideshow requires JavaScript.

Ik dacht, hoe moeilijk kan het zijn? Dat valt nog tegen. Een eerste probleem waar je tegenaan loopt, is dat niet alle leerlingen staan te springen om aan de slag te gaan met tekenen. Een groter probleem is dat het niet zo makkelijk is om aan leerlingen duidelijk te maken wat bijvoorbeeld een spotprent eigenlijk is. Wat zijn de kenmerken ervan en hoe kom je achter de bedoeling  van de tekenaar? En misschien nog wel belangrijker: waarom wil je dat leerlingen kennis maken met de kunst van cartoon tekenen? Hoe nodig is het dat ze er actief en passief mee vertrouwd raken?

Een lijstje met kenmerken had ik snel gemaakt:

  • fysieke overdrijving;
  • ironische tegenspraak;
  • vervreemding;
  • metaforen;
  • gebruik van symbolen.

Hartstikke duidelijk. Of toch niet helemaal… Een ervaren docent geschiedenis, die toevallig over mijn schouder meelas, raadde mij prompt aan om het woord ‘ironisch’ te schrappen. Dat heb ik dus maar gedaan. De andere kenmerken heb ik voor de zekerheid meteen met concrete voorbeelden verduidelijkt. Dat is dat, maar dan zit je nog met het waarom.

Het is een cliché, ik weet het, maar niettemin waar: een beeld zegt meer dan duizend woorden. Dat geldt zeker voor spotprenten, karikaturen van de werkelijkheid. In hun overdrijving, simplificatie en vervorming brengen ze de waarheid achter de werkelijkheid in beeld. (Tenminste ‘een’ waarheid, in ieder geval die van de tekenaar of de sociale groep waartoe hij behoort.) Sneller, denk ik, dan teksten vol met weetjes en feitjes over, zeg die anonieme arbeiders en sociale bewegingen in ons land in de jaren van de verzuiling. (NB Ik zeg hiermee niet dat geschiedenisboeken niet belangrijk zijn — dat zijn ze wel, voor algemene uitspraken over de werkelijkheid.)

Goed, dan nog kun je je afvragen of het niet gewoon voldoende is dat leerlingen passief vertrouwd raken met de kunst van cartoontekenen. Waarschijnlijk wel. Toch, het kan geen kwaad, kan zelfs nuttig zijn om ze er ook actief vertrouwd mee te maken, door hen zelf te laten tekenen. In het ergste geval heb je een lesuurtje ‘verspild’ door eens even niet gericht geweest te zijn op  het leren van jaartallen en feiten; in het beste geval blijft er juist wat meer van de leerstof in het hoofd hangen omdat, door op een nieuwe manier met de leerstof bezig te zijn, er andere hersencellen geactiveerd worden…

Advertisements

One thought on “Tekenen op school

  1. Have you ever considered about adding a little bit more
    than just your articles? I mean, what you say is important and everything.
    But think of if you added some great images or videos to give your posts more, “pop”!
    Your content is excellent but with images and video clips, this website could definitely be one of the
    very best in its niche. Very good blog!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s